આપણા RKGC કોમ્યુનિટીના અમુક મિત્રો સીધું લીમડાનું તેલ (Neem Oil) વાપરે છે તે  પાણી સાથે કુદરતી રીતે ક્યારેય એકબીજામાં ભળતા નથી. જો તમે માત્ર તેલ અને પાણી ભેગા કરીને છંટકાવ કરશો, તો તેલ પાણીની સપાટી પર તરતું રહેશે. પરિણામે, કેટલાક છોડ પર માત્ર પાણી જશે, જ્યારે કેટલાક છોડ પર સીધું તેલ પડવાથી પાંદડાં બળી જવાની શક્યતા રહે છે.

આ બંનેને એકબીજામાં સારી રીતે ભેળવવા માટે ઇમલ્સિફાયર (Emulsifier) નો ઉપયોગ કરવો ફરજિયાત છે.કયું ઇમલ્સિફાયર વાપરવું?ઓર્ગેનિક ખેતીમાં તમે નીચેનામાંથી કોઈ એકનો ઉપયોગ કરી શકો છો:

પ્રવાહી સાબુ (Liquid Dish Soap): સૌથી સરળ અને સસ્તો વિકલ્પ (માઈલ્ડ અને કેમિકલ-ફ્રી સાબુ વધુ સારો).

અરીઠાનું પાણી (Soapnut/Ritha Liquid): જો તમારે ૧૦૦% શુદ્ધ ઓર્ગેનિક ઉપાય જોઈતો હોય, તો અરીઠાને પાણીમાં ઉકાળીને બનાવેલું પ્રવાહી ઉત્તમ ઇમલ્સિફાયર છે.

સંપૂર્ણ દ્રાવણ બનાવવાની સાચી રીત નીચે જણાવેલ ક્રમ જાળવવો ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી તેલના નાના-નાના કણો પાણીમાં સમાન રીતે ભળી જાય:

1.સાબુવાળું પાણી બનાવો:એક નાની બોટલ કે ડબ્બામાં થોડું નવશેકું (હળવું ગરમ) પાણી લો. તેમાં પ્રમાણસર ઇમલ્સિફાયર (પ્રવાહી સાબુ અથવા અરીઠાનું પાણી) ઉમેરીને બરાબર હલાવો જેથી ફીણ વળે.

2.લીમડાનું તેલ ઉમેરો:હવે આ સાબુવાળા પાણીમાં તમારું માપેલું લીમડાનું તેલ ઉમેરો.

3.મિશ્રણને બરાબર હલાવો થોડી જ વારમાં તેલ અને પાણી મિક્સ થઈને દૂધ જેવું સફેદ અને ઘટ્ટ (Milky White) પ્રવાહી બની જશે. જો મિશ્રણ દૂધ જેવું સફેદ ન થાય, તો તેમાં હજુ થોડો સાબુ ઉમેરીને ફરી હલાવો..સામાન્ય રીતે ૧ લિટર પાણીમાં ૫ મિલી (ml) લીમડાનું તેલ અને ૧ થી ૨ મિલી સાબુ વપરાય છે.

આ બધી કડાકૂટમાં ન પડવું હોય તો નીમ 1500 પીપીએમ લઈને છંટકાવ કરો.

ટેરેસ ગાર્ડન અને RKGC કમ્યુનિટીમાં ઓર્ગેનિક ખેતી કરતા મિત્રો માટે જયારે નીમ છાંટો છો ત્યારે પંપમાં પાણીનું pH લેવલ 5.5 થી 6.5 ની વચ્ચે લાવવું ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે બોરવેલ કે જમીનનું પાણી ઘણીવાર ક્ષારવાળું (આલ્કલાઇન) હોય છે. ઓર્ગેનિક દવાઓનું પૂરેપૂરું પરિણામ મેળવવા માટે નીચે મુજબના સસ્તા અને ઘરગથ્થુ ઉપાયો અપનાવી શકાય:

૧. લીંબુના ફૂલ (Citric Acid): આ સૌથી સસ્તો અને અસરકારક ઉપાય છે. કરિયાણાની દુકાને તે આસાનીથી મળી જાય છે. માત્ર થોડા દાણા (૧૫ લિટર પાણી માં અડધીથી એક ચમચી) ઉમેરવાથી pH લેવલ ઝડપથી નીચે આવી જાય છે.

૨. સફેદ સરકો (White Vinegar): રસોડામાં વપરાતો વિનેગર પણ હળવો એસિડ છે.  એક લિટરના સ્પ્રે પંપમાં આશરે 1.5 મિલી જેટલો સરકો ઉમેરવાથી ફાયદો થાય છે.

૩. ખાટી છાશ અથવા જીવામૃત: ઓર્ગેનિક ખેતીમાં સારી રીતે આથો આવેલી ખાટી છાશ કે જીવામૃત પોતે હળવા એસિડિક હોય છે. તેને દ્રાવણમાં મિક્સ કરવાથી pH સુધરે છે અને છોડને વધારાનું પોષણ પણ મળે છે.

pH સેટ કરવાની સાચી રીત કોઈપણ વસ્તુ ઉમેરતી વખતે સીધી દવામાં ન નાખતા, નીચે મુજબની પદ્ધતિ અપનાવવી જેથી દ્રાવણ વધુ પડતું એસિડિક ન થઈ જાય:

1.પહેલા સાદા પાણીનું pH માપો:દવા ઉમેર્યા વગરના સાદા પાણીમાં pH પેપર (લિટમસ પેપર) બોળીને ચેક કરો કે તમારું પાણી કેટલું ક્ષારયુક્ત છે.

2.એસિડિક વસ્તુ ઉમેરો:ટાંકીના પાણીમાં અંદાજ મુજબ થોડી માત્રામાં લીંબુના ફૂલ અથવા સરકો ઉમેરીને તેને લાકડીથી બરાબર હલાવો.

3.ફરીથી માપો:ફરીથી pH પેપરથી ચેક કરો. જો કલર ચાર્ટ મુજબ pH 5.5 થી 6.5 (આછો પીળો કે લીલો રંગ) ની વચ્ચે આવી જાય, તો જ તેમાં તમારી મુખ્ય ઓર્ગેનિક દવા કે લીમડાનું તેલ (Neem Oil) મિક્સ કરો. 

ટામેટા , મરચી , રીંગણ જેવા ફળ માં મીઠાસ અને કુદરતી સ્વાદ માટે તેને જરૂરી પોષક તત્વો જે તમારે છોડ દીઠ સાવ નજીવું આપવું જોઈએ એટલે કે સ્પૂન સપ્લીમેન્ટ રૂપે દર 15 દિવસે ફૂલો આવવાનું શરુ થાય ત્યારે આપવું જોઈએ

આ સ્પૂન સપ્લીમેન્ટ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા, સંપૂર્ણ પાણીમાં ઓગળી જાય તેવા (water-soluble) હોવાથી, તે પાણીમાં પૂરેપૂરું ઓગળી જશે અને ખૂબ જ અસરકારક રીતે કામ કરશે.

૧. સ્પ્રે માટે (પાંદડા પર છંટકાવ)

પાંદડા પોષક તત્વો ઝડપથી શોષી લે છે પાંદડું છોડનું રસોડું છે. ટોમેટો સ્પૂન સપ્લીમેન્ટ 4 ગ્રામ મિશ્રણ, 1 લીટર પાણીમાં ઓગાળીને વહેલી સવારે અથવા મોડી સાંજે આખા છોડ ઉપર છંટકાવ કરો

• ક્યારે આપવું: ફૂલો આવવાના અને ફળ બેસવાના મુખ્ય સમયગાળા દરમિયાન દર 10 થી 14 દિવસે એકવાર.

• યોગ્ય સમય: માત્ર વહેલી સવારે (સવારે 7:30 પહેલા) અથવા મોડી સાંજે (સાંજે 6:00 પછી) જ સ્પ્રે કરવો. બપોરના કડક તડકામાં ક્યારેય સ્પ્રે ન કરવો, કારણ કે પાણીના ટીપાં નાના કાચ (બિલોરી કાચ) જેવું કામ કરે છે

• કેવી રીતે છાંટવું: પાંદડા બરાબર ભીના થાય અને તેના પરથી પાણી ટપકવાનું શરૂ થાય ત્યાં સુધી સ્પ્રે કરો. પાંદડાની નીચેની બાજુએ પણ ખાસ સ્પ્રે કરવાનું ભૂલતા નહીં, કારણ કે ત્યાં આવેલા છોડના છિદ્રો (stomata) પોષક તત્વોને સૌથી ઝડપથી શોષી લે છે.

૨. માટીમાં આપવા માટે ઝારા દ્વારા

જ્યારે કુંડાની માટીમાં અથવા મૂળની આસપાસ સીધું પ્રવાહી ખાતરનું પાણી આપવાનું હોય, ત્યારે પાંદડાના સ્પ્રે કરતાં પ્રતિ લીટર માત્રા ઓછી રાખવી પડે છે, કારણ કે મૂળ ખૂબ મોટા પ્રમાણમાં પાણી અને પોષક તત્વો શોષી લે છે . ટોમેટો સ્પૂન સપ્લીમેન્ટ 2 ગ્રામ મિશ્રણ, 1 લીટર પાણીમાં. ( 20 લીટર પાણીમાં 40 ગ્રામ )

• ક્યારે આપવું: જ્યારે છોડ પર વધુ માત્રામાં ફળો બેસવાના શરૂ થાય ત્યારે અઠવાડિયામાં એકવાર.

• માટી પહેલાંથી ભેજવાળી હોવી જોઈએ: ખાતરવાળું પાણી આપતા પહેલાં હંમેશા કુંડાની માટી સાદા પાણીથી થોડી ભીની (ભેજવાળી) હોવી જ જોઈએ.

• નીચેથી પાણી નીકળે ત્યાં સુધી રેડો: આ મિશ્રણને છોડના થડની આસપાસ સરખી રીતે રેડો, જ્યાં સુધી કુંડાના નીચેના કાણામાંથી થોડા ટીપાં બહાર નીકળતા ન દેખાય. આનાથી આખા મૂળને સરખું પોષણ મળશે

• વધુ માહિતી માટે રાજકોટ કિચન ગાર્ડનિંગ કોમ્યુનિટી ફેસબુક અથવા gardening RKGC વહાર્ટશેપ ચેનલમાં જોડાવા 9825229966 ઉપર RKGC લખો