ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગનો ઉદ્દેશ્ય એવી સર્વગ્રાહી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને ખોરાક પેદા કરવાનો છે જે પર્યાવરણ પરની અસર ઘટાડે અને સમગ્ર જીવસૃષ્ટિના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે.

• ખેડાણ વિનાની અથવા ઓછી ખેડાણ વાળી જમીન તૈયાર કરવી (No-till/low-till)

• કવર ક્રોપ્સ (જમીન ઢાંકતા પાક) અને પાકની ફેરબદલી

• જૈવિક રીતે મેળવેલા ખાતરો

• કમ્પોસ્ટ (ખાતર)

• બાયોચાર (Biochar)

• ઉપયોગી જીવજંતુઓ

• સાથે રોપણી (Companion planting)

• સોઈલ પ્રોબાયોટિક્સ (માટીના ફાયદાકારક બેક્ટેરિયા)

આપણે હોંશે હોંશે કિચન ગાર્ડનિંગ શરુ કરીયે છીએ પણ ઘણી વખત ખોટી સોશિયલ મીડિયાની માહિતીના આધારે અથવાતો સાચા માર્ગદર્શન વગર ઘણી વખત નિષ્ફળતા મળે છે એટલે ચાલો વિચારીયે કે આપણી ક્યાં ક્યાં ભૂલો થાય છે .

• ભૂલ ૪: 

સસ્તી વસ્તુઓ ખરીદવી: સસ્તી માટી, બીજ કે કુંડ કે ગ્રોબેગ ક્યારીઓ (beds) લાંબો સમય ટકતા નથી અને તમારે ફરીથી પૈસા ખર્ચવા પડે છે.તેના બદલે શું કરવું:સર્ટિફાઈડ ગાર્ડન સેન્ટર એગ્રોનોમીસ્ટ નો સંપર્ક કરવો .

• ભૂલ ૫: 

ગભરાઈને જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કરવો: બગીચામાં જીવાત દેખાતા જ લોકો કેમિકલ છાંટવા લાગે છે, જે ઉપયોગી જીવાતો (જેમ કે મધમાખી) ને પણ મારી નાખે છે.તેના બદલે શું કરવું: તમારા બગીચાને એક આખી ઇકોસિસ્ટમ તરીકે જુઓ અને કેમિકલ મુક્ત ઓર્ગેનિક પદ્ધતિઓ અપનાવો.

• ભૂલ ૬: 

આપણે હોંશે હોંશે કિચન ગાર્ડનિંગ શરુ કરીયે છીએ પણ ઘણી વખત ખોટી સોશિયલ મીડિયાની માહિતીના આધારે અથવા તો સાચા માર્ગદર્શન વગર ઘણી વખત નિષ્ફળતા મળે છે એટલે ચાલો વિચારીએ કે આપણે ક્યાં ક્યાં ભૂલો થાય છે .

• ભૂલ ૧: 

સીધા (દુકાન) પર પહોંચી જવું: નવા કિચન ગાર્ડનર ઘણીવાર કોઈ આયોજન વગર સીધા સ્ટોર પર જઈને બિનજરૂરી વસ્તુઓ અને છોડ ખરીદી લે છે.તેના બદલે શું કરવું ? પહેલા તમારા ફળિયામાં ફરો, બગીચાનો પ્રકાર વિચારો અને આયોજન કર્યા પછી જ ખરીદી કરવા જાઓ.

• ભૂલ ૨: 

માત્ર એક જ છોડથી શરૂઆત કરવી: ઘણા માને છે કે 'નાની શરૂઆત' એટલે માત્ર એક છોડ, પણ એક જ છોડ કંટાળાજનક હોઈ શકે છે અને જો તે મરી જાય તો લોકો ગાર્ડનિંગ છોડી દે છે.તેના બદલે શું કરવું: બે ત્રણ કુંડામાં ૩ થી ૫ અલગ પ્રકારના છોડ ઉગાડો જેથી તે વધુ રસપ્રદ રહે.

• ભૂલ ૩: 

'ઓર્ગેનિક' તરીકે લેબલ મેળવવા માટેના કડક નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે. આ ઉત્પાદનો ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ સુધી પ્રતિબંધિત પદાર્થો વગર ઉગાડવામાં આવ્યા હોવા જોઈએ અને તેનું વાર્ષિક નિરીક્ષણ થવું જોઈએ.

જ્યારે ઘરના બગીચાની વાત આવે છે, ત્યારે 'ઓર્ગેનિક' શબ્દનો ઉપયોગ થોડી છૂટછાટ સાથે કરવામાં આવે છે. કારણ કે તમે તમારી જરૂરિયાત મુજબ પદ્ધતિઓ પસંદ કરી શકો છો. મહત્વનું એ છે કે તમે પર્યાવરણ પરની અસર ઘટાડવા માટે પગલાં લો.

• પાકની ફેરબદલી: બગીચામાં વિવિધ પ્રકારના છોડ વાવો. દર વર્ષે એક જ જગ્યાએ એક જ પાક ન વાવો (Crop Rotation). આનાથી જમીનમાં જીવાતનો ભરાવો થતો નથી.

• સાથે રોપણી (Companion Planting): જે છોડ એકબીજાને મદદ કરે તેને સાથે વાવો. જેમ કે, ટામેટાં સાથે ગલગોટા (Marigolds) વાવવાથી જીવાત દૂર રહે છે.

• જીવાત અને રોગ પ્રત્યે જાગૃતિ: ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગનો અભિગમ જીવાતોના સંપૂર્ણ નાશને બદલે તેના 'વ્યવસ્થાપન' (Management) પર છે. સમય જતાં, જ્યારે તમારા બગીચામાં ફાયદાકારક જીવજંતુઓ વધશે, ત્યારે નુકસાનકારક જીવાતો આપોઆપ ઘટશે.

• કચરાનું આયોજન: સૂકા પાંદડા, લાકડીઓ અને કાપેલા ઘાસને ફેંકી દેવાને બદલે તેને ફરીથી માટીમાં ભેળવી દો અથવા તેનું કમ્પોસ્ટ બનાવો. આનાથી માટીના સૂક્ષ્મ જીવોને ખોરાક મળે છે.

ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગ એ વધુ ટકાઉ (Sustainable) જીવન જીવવાની માત્ર એક શરૂઆત છે.

• તમારા આયોજન કરો અને મહિના મુજબના કેલેન્ડરમાં રૂપાંતરિત કરો: જેથી તમને હંમેશા ખબર હોય કે હવે પછી શું કરવાનું છે.

• બીજ રોપવા, વાવેતર કરવા અને ખરીદી માટેની યાદી અગાઉથી તૈયાર કરો: જેથી છેલ્લી ઘડીની દોડધામ અથવા વાવેતરનો યોગ્ય સમય ચૂકી જવાની ભૂલ ટાળી શકાય.

જ્યારે ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગની વાત આવે છે, ત્યારે ઘણીવાર આ શબ્દના અર્થ અને તે ઘરના પાકને કેવી રીતે લાગુ પડે છે તે વિશે મૂંઝવણ હોય છે. તો, ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગ શું છે અને તે કેમ મહત્વનું છે? ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગ એ માત્ર રસાયણો ટાળવા પૂરતું મર્યાદિત નથી — તે પ્રકૃતિ સાથે મળીને એક સંપૂર્ણ જીવસૃષ્ટિ (ecosystem) વિકસાવવાની રીત છે.

માટીનું સ્વાસ્થ્ય Soil Health એ ઓર્ગેનિક ખેતી નો પાયો છે એટલે સ્વસ્થ માટી એવા તંદુરસ્ત છોડ પેદા કરે છે જે જીવાતો અને રોગોના હુમલાનો પ્રતિકાર કરી શકે છે. માટીને કમ્પોસ્ટ જેવા જૈવિક પદાર્થો દ્વારા સુધારી શકાય છે, જે માટીના બંધારણમાં સુધારો કરે છે, પાણી સંગ્રહવાની ક્ષમતા વધારે છે અને ફાયદાકારક સૂક્ષ્મ જીવોને પ્રોત્સાહન આપે છે. માટીને સમૃદ્ધ બનાવવા બોનમીલ , સમુદ્રી શેવાળ, વર્મીકમ્પોસ્ટ , સેન્દ્રીય ખાતર અને માછલીનું ખાતર જેવા કુદરતી તત્વો ઉમેરણ કરી શકાય .ઓર્ગેનિક ગાર્ડનિંગ માં કુદરતી જંતુ વ્યવસ્થાપન કરી અને જૈવિક નિયંત્રણ પર આધાર રાખો . દાળિયા એટલેકે લેડીબગ (ઢાલિયા જીવડાં), કરોળિયા અને પક્ષીઓ જેવા કુદરતી શિકારીઓને પ્રોત્સાહિત કરવાથી હાનિકારક જંતુઓને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળે છે.

 ટપક સિંચાઈ અને મલ્ચિંગ (જમીન ઢાંકવા) જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ કરવાથી ભેજ જળવાય છે. મલ્ચિંગ નીંદણને પણ દબાવે છે અને જેમ જેમ તે વિઘટિત થાય છે તેમ જમીનને સમૃદ્ધ બનાવે છે. રસોડાના એઠવાડ અને બગીચાના કચરાનું ખાતર બનાવવાની પોષક તત્વોથી ભરપૂર કમ્પોસ્ટ બને છે. આવું આવું કરીયે તો આપણે ઘર આંગણે ઓર્ગનિક ખોરાક આસાનીથી પકાવી શકીયે અને કુટુંબની સુખાકારી વધારી શકીયે .

• તમારા માટે સૌથી મહત્વના પાકની ઓળખ કરો: એવા પાક પસંદ કરો જે ખરેખર તમારી ખાવા-પીવાની અને રસોઈ બનાવવાની શૈલીને અનુરૂપ હોય.

• કેટલું ઉગાડવું તે નક્કી કરો: યોગ્ય માત્રા નક્કી કરો જેથી તમે જરૂર કરતા વધારે કે ઓછું વાવેતર કરવાનું ટાળી શકો અને તમારી પસંદગીઓ પર શંકા ન કરવી પડે.

1. તાજાં અને તંદુરસ્ત શાકભાજી ઇચ્છાનુસાર ગમે ત્યારે મેળવી શકાય છે 

2. બજારમાં મળતાં મોંઘાં શાકભાજીનો ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે. 

3. ઘર આંગણે તૈયાર કરેલ શાકભાજી, જંતુનાશક દવાઓના અવશેષ સિવાયના અને કુદરતી સેન્દ્રિય ખાતરોના ઉપયોગવાળા ઓર્ગેનિક શાકભાજી મેળવી શકાય છે.

4. આપણા ફાજલ સમયમાં બગીચામાં કાર્યરત બની શારીરિક વ્યાયામ મેળવી શરીર તંદુરસ્ત રાખી શકાય છે. 

5. ઘર આંગણાના બગીચામાં વિવિધ પ્રકારના શાકભાજી પાકોની વાવણી કરવાથી ઘરની શોભામાં વધારો થાય છે-સ્વચ્છતા જળવાય છે. 

6. ઘર આંગણે બાળકો વિવિધ ફૂલ, છોડ, પાકની ઓળખ, ખેતી પદ્ધતિ અને ઉપયોગીતાની માહિતી પ્રત્યક્ષ નિહાળી-મેળવી શકે છે. 

7. ઘરના નકામા વહેતા પાણીનો બગીચામાં સદુપયોગ થતાં પ્રદૂષણના પ્રશ્નો નિવારી તંદુરસ્તી કેળવી શકાય છે. વધુ વિગત માટે RKGC કોમ્યુનિટી ફેસબુકમાં જોડાવ 9825229966

કોઈ ઘર આંગણે સુંદર બગીચો બનાવવાનું આયોજન કરે છે તો કોઈ રોજ-બ-રોજની જરૂરિયાત સંતોષે તેવાં શાકભાજીનું વાવેતર કરે છે.

આમ મકાનની આજુબાજુ ફાજલ જમીન, અગાશી, છત કે બાલ્કનીમાં ફળ, ફૂલ કે શાકભાજીનું વાવેતર કરે-ફલછોડ ઉગાડે તેને કિચન ગાર્ડન કહે છે જે રાજકોટ માં ખુબજ પ્રચલિત છે .

ચોમાસામાં રાજકોટ કિચન ગાર્ડનિંગ કોમ્યુનિટી ના માર્ગદર્શન થી 500 થી વધારે ઘરમાં ઓર્ગનિક શાકભાજી ઉગાડાય છે , વધુ માહિતીમાટે આપણી ફેસબુક RKGC કોમ્યુનિટી માં રોજ ગાર્ડનિંગ ને લગતી એક -બે પોસ્ટ વાંચીને માહિતી મેળવે છે . ગાર્ડનિંગ ને લગતા જરૂરી ઉપકરણ કે સાધનો પટેલ એગ્રો ભૂતખાના ચોક નો સંપર્ક કરો ત્યાં મળી રહે છે ત્યાં તમને દેશી ઓર્ગનિક બીજ પણ મળી રહેશે.

ગાર્ડનિંગ RKGC વોટ્સએપ ગ્રુપ માં જોડાવ 9825229966